Ssaki z epoki lodowcowej
Na terenie województwa śląskiego, w osadach plejstoceńskich, często nazywanych osadami epoki lodowcowej, zachowało się wiele szczątków roślin i zwierząt, w tym liczne kości dużych ssaków. Od końca XIX wieku znajdowano je w dolinach Kłodnicy (Pyskowice–Rzeczyce), Brynicy (Siemonia, Szarlej, Milowice, Szopienice) i Przemszy (Kuźnica Warężyńska, Maczki-Bór, Lędziny). Odkryciom sprzyjała intensywna eksploatacja piasków podsadzkowych na potrzeby górnictwa. Od XIX wieku odnotowywano także odkrycia szczątków mamutów i słoni leśnych na ziemi raciborskiej, w okolicach Odry, m.in. w żwirowniach w Roszkowie, Brzeziu, Krzanowicach i Tworkowie. W pierwszej połowie XX wieku odkryto kości przedudzia konia w Cieszynie, dobrze zachowane kości udowe mamuta w Boguszowicach koło Cieszyna oraz kieł mamuta w Sosnowcu.
W latach 50. XX wieku w okolicach Pyskowic, koło Gliwic, wykopano szkielety mamuta wielkiego i nosorożca włochatego. Kości trafiły m.in. do Muzeum w Gliwicach oraz Muzeum Geologicznego Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. We wrześniu 2010 roku w Zespole Szkół im. Marii Konopnickiej w Pyskowicach (ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 37) oddano do użytku Geopunkt – punkt edukacyjny poświęcony przeszłości geologicznej obecnego powiatu gliwickiego. Na dziedzińcu szkoły ustawiono naturalnej wielkości makiety mamuta i nosorożca oraz dwie tablice informacyjne.
Polecam także obejrzeć filmy w serwisie YouTube: „Wielkie ssaki epoki lodowej, które żyły w Polsce?” oraz „Mamut włochaty – bohater epoki lodowcowej”.
Ryszard Chybiorz / 05.12.2018 / Ostatnia aktualizacja 20.03.2026.















Kości z epoki lodowcowej
Dział przyrodniczy Muzeum Śląskiego w Katowicach w okresie międzywojennym.
Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego

Rekonstrukcja szkieletu mamuta wielkiego
Muzeum w Gliwicach – Willa Caro (lata międzywojenne).
Fot. ze zbiorów Muzeum w Gliwicach

Rekonstrukcja szkieletu mamuta wielkiego
Zamek Piastowski w Gliwicach – oddział Muzeum w Gliwicach.
Fot. ze zbiorów Muzeum w Gliwicach

Rekonstrukcja szkieletu nosorożca włochatego
Zamek Piastowski w Gliwicach – oddział Muzeum w Gliwicach.
Fot. ze zbiorów Muzeum w Gliwicach

Rekonstrukcja szkieletu mamuta wielkiego
Muzeum Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB w Warszawie.
Fot. R. Chybiorz / 2018-11

Rekonstrukcja szkieletu nosorożca włochatego
Muzeum Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB w Warszawie.
Fot. R. Chybiorz / 2018-11

Makieta mamuta wielkiego
Geopunkt w Pyskowicach – punkt edukacyjny poświęcony dziejom geologicznym regionu.
Fot. R. Chybiorz / 2018-09

Makieta nosorożca włochatego
Geopunkt w Pyskowicach – punkt edukacyjny poświęcony dziejom geologicznym regionu.
Fot. R. Chybiorz / 2018-09

Kości z epoki lodowcowej
Szczątki dużych ssaków plejstoceńskich można także podziwiać m.in. w muzeach uczelni prowadzących kształcenie geologiczne w Gliwicach i Sosnowcu, a także w sali ekspozycyjnej Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB w Sosnowcu (na zdjęciu).
Fot. GW Sosnowiec / 2023-06

Kości z epoki lodowcowej
Szczątki dużych ssaków plejstoceńskich można także podziwiać m.in. w muzeach geologicznych w Gliwicach i Sosnowcu, w sali ekspozycyjnej Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB w Sosnowcu oraz w Muzeum Sztygarka w Dąbrowie Górniczej (na zdjęciu).
Źródło fot. https://muzeum-dabrowa.pl/

Kości z epoki lodowcowej
Szczątki dużych ssaków plejstoceńskich można także podziwiać m.in. w muzeach geologicznych w Gliwicach i Sosnowcu, w sali ekspozycyjnej Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB w Sosnowcu, a także w Muzeum Sztygarka w Dąbrowie Górniczej i GEOsferze w Jaworznie.
Źródło fot. www.facebook.com/geosfera/ 2024-12

Kości z epoki lodowcowej
W latach 2015–2016 szczątki mamutów odkryto w Zawadzie i Syryni. Można je oglądać w Muzeum w Wodzisławiu Śląskim (na zdjęciu).
Fot. TVP Katowice / 2016-02

Kości z epoki lodowcowej
Szczątki zwierząt z epoki lodowcowej znajdowane są również w jurajskich jaskiniach. Na zdjęciu: ozdoba wykonana z kości mamuta, odkryta w Jaskini Stajnia w obrębie wsi Mirów, w gminie Niegowa.
Źródło fot. Talamo et al., Sci. Rep., 2021

Kości z epoki lodowcowej
Szczątki mamutów odnaleziono także na Żywiecczyźnie — w Żywcu-Zabłociu, Rychwałdzie oraz w rozlewisku Koszarawy.
Źródło fot. Muzeum Miejskie w Żywcu