Kompleks Sztolnia Królowa Luiza
Kompleks Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu udostępnia zwiedzającym zarówno obiekty naziemne, jak i podziemne. W Strefie Carnall przy ul. Wolności 408 można zobaczyć m.in. łaźnię łańcuszkową, działającą maszynę parową oraz zabytkowe obiekty związane z historią kopalni. Podziemne trasy wykorzystują m.in. wyrobiska Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej. Jedną z największych atrakcji kompleksu jest podziemny spływ łodziami o długości około 1100 m, określany jako najdłuższy tego typu spływ w Europie. Od strony dawnej kopalni „Królowa Luiza”, przy ul. Mochnackiego 12, dostępna jest trasa Podziemne Królestwo Maszyn. Przedstawia ona historię rozwoju górnictwa węgla kamiennego na przestrzeni około 200 lat. W tej części kompleksu znajdują się również Park 12C – Park 4 Żywiołów oraz Park Techniki Wojskowej.
W latach 1965–1979 przy szybie Carnall funkcjonowała podziemna trasa turystyczna prezentująca górnictwo węgla kamiennego. Od początku lat 90. do 2011 r. na terenie wyrobisk przy szybie Wilhelmina oraz w obiektach powierzchniowych wokół szybu Carnall działał Skansen Górniczy „Królowa Luiza”, będący oddziałem Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Obiekty kompleksu Sztolnia Królowa Luiza są wyróżnione jako Gwiazda Techniki Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, a od 6 lipca 2018 r. są również punktem kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH). Ponadto przy ul. Jana Zamoyskiego 2 mieści się zabytkowa wieża ciśnień, w której działa interaktywna ekspozycja CARBONEUM – centrum wiedzy o węglu. Aktualne informacje dotyczące zwiedzania obiektów są dostępne na stronie Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.
Galeria przedstawia zdjęcia z okresu funkcjonowania skansenu oraz po rewitalizacji kompleksu.
Ryszard Chybiorz / 26.06.2018 / Ostatnia aktualizacja 22.09.2026.





























Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Zabrze, ul. Wolności 408 – na drugim planie łaźnia łańcuszkowa.
Fot. R. Chybiorz / 2019-03

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Łaźnia łańcuszkowa z 1890 r. Obecnie w budynku mieszczą się m.in. informacja turystyczna, kasy biletowe i bistro.
Fot. R. Chybiorz / 2018-06

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Kładka łącząca budynek łaźni (ul. Wolności 408) z rejonem szybu Carnall (ul. Wolności 410).
Fot. R. Chybiorz / 2018-06

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Kolejka podwieszana diagonalni transportowej. Jedno z wejść do podziemnej trasy turystycznej – Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej.
Fot. R. Chybiorz / 2018-06

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Widok ogólny kompleksu, ul. Wolności 410.
Fot. M. Achtel / 2014-10

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Budynek dawnej akumulatorni z przełomu XIX i XX w.
Fot. R. Chybiorz / 2010-07

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Budynek maszynowni z 1915 r. oraz wieża szybu Carnall (obecnie Zabrze II).
Fot. R. Chybiorz / 2010-07

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
W budynku maszynowni znajduje się czynna parowa maszyna wyciągowa szybu Carnall z 1915 r. Urządzenie to jest najlepiej zachowanym i zarazem najstarszym oraz jedynym w całej Europie przykładem kopalnianego wyciągu parowego z dwucylindrowym silnikiem bliźniaczym oraz tarczą cierną.
Fot. R. Chybiorz / 2017-04

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Budynek dawnej zmiękczalni wody przemysłowej z 1916 r.
Fot. R. Chybiorz / 2019-03

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Budynek dawnej rozdzielni 6 kV z 1914 r. oraz wieża szybu Carnall (obecnie Zabrze II).
Fot. R. Chybiorz / 2019-03

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
W budynku dawnej rozdzielni dostępna jest stała wystawa „Niezwykła historia Kopalni Królowa Luiza. Zabrze w latach 1791–1998”, w tym sprężarka tłokowa – dar z kopalni Halemba-Wirek.
Fot. R. Chybiorz / 2019-03

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
W budynku dawnej rozdzielni dostępna jest również wystawa „Kopalnia Edisona”.
Fot. R. Chybiorz / 2018-02

Strefa naziemna wokół szybu Carnall
Wejście do szybu Carnall – jedno z wejść do podziemnej trasy turystycznej Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej.
Fot. R. Chybiorz / 2017-04

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna
Najdłuższa budowla hydrotechniczna w europejskim górnictwie węgla kamiennego.
Fot. T. Kiełkowski

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna
Sztolnia zabezpieczona obudową z cegły.
Fot. T. Kiełkowski

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna
Odcinek sztolni wydrążony w piaskowcu.
Fot. T. Kiełkowski

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna
Wychodnia węgla kamiennego wieku górnokarbońskiego – pokład 504.
Fot. R. Chybiorz / 2018-05

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna
Podziemny port węglowy.
Fot. T. Kiełkowski

Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna
Podziemna trasa wodna.
Fot. archiwum Sztolni Królowa Luiza.

Sztolnia Królowa Luiza - Port
Wylot Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej, ul. Miarki 8.
Fot. R. Chybiorz / 2017-04

Strefa naziemna Kopalni Królowa Luiza
Zabrze, ul. Sienkiewicza 43 – wejście do kopalni przed rewitalizacją.
Fot. R. Chybiorz / 2010-07

Strefa naziemna Kopalni Królowa Luiza
Zabrze, ul. Mochnackiego 12 (dawniej ul. Sienkiewicza 43). Wejście do kopalni po rewitalizacji.
Fot. R. Chybiorz / 2017-04

Strefa naziemna Kopalni Królowa Luiza
Park dawnych maszyn.
Fot. R. Chybiorz / 2010-07

Strefa naziemna Kopalni Królowa Luiza
Park 12C – Park 4 Żywiołów.
Fot. R. Chybiorz / 2018-05

Strefa naziemna Kopalni Królowa Luiza
Ścieżka edukacyjna „Kamienie milowe górnictwa” w Parku 12C.
Fot. R. Chybiorz / 2018-05

Kopalnia Królowa Luiza
XIX-wieczny chodnik w pokładzie 510, o miąższości węgla do 6 m i długości ok. 200 m.
Fot. T. Kiełkowski

Kopalnia Królowa Luiza
Fragment jednej z wielu gablot edukacyjnych w kopalni.
Fot. R. Chybiorz / 2018-05

Kopalnia Królowa Luiza
Kanarki były wykorzystywane w kopalniach do wczesnego wykrywania zagrożeń gazowych.
Fot. R. Chybiorz / 2018-05