Masyw Baraniej Góry
Barania Góra (1215 m n.p.m.) to szczyt w Paśmie Baraniej Góry i Skrzycznego w Beskidzie Śląskim, nazywanym również Pasmem Baraniej Góry lub Pasmem Wiślańskim. Jest drugim co do wysokości szczytem Beskidu Śląskiego – wyższe jest jedynie Skrzyczne (1257 m n.p.m.). Przez szczyt Baraniej Góry przebiega granica między powiatem cieszyńskim (miasto Wisła) a powiatem żywieckim (Kamesznica).
Masyw Baraniej Góry leży na dziale wodnym oddzielającym dorzecze Wisły na zachodzie od dorzecza Soły na wschodzie. Zachodnie stoki masywu stanowią ważny obszar źródliskowy Wisły. Wypływają tu Biała Wisełka i Czarna Wisełka – dwa z trzech głównych potoków źródłowych rzeki.
Ryszard Chybiorz / 10.06.2026 / Ostatnia aktualizacja 02.09.2026.
.jpg)
Ochrona przyrody
Barania Góra znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego oraz obszaru Natura 2000 (SOO „Beskid Śląski”). Najwyższą część masywu Baraniej Góry, położoną w granicach gminy Wisła, zajmuje rezerwat przyrody „Barania Góra”. Cieki Białej i Czarnej Wisełki objęte są natomiast ochroną w ramach rezerwatu przyrody „Wisła” (CRFOP).
Źródło fot. RDOŚ Katowice
Zagospodarowanie turystyczne
Masyw Baraniej Góry to jeden z najważniejszych węzłów szlaków turystycznych w Beskidzie Śląskim. Przebiega tędy czerwony Główny Szlak Beskidzki, a także liczne trasy prowadzące m.in. z Wisły, Szczyrku, Kamesznicy i Koniakowa (hasajacezajace.com). Obszar ten znajduje się częściowo w rezerwacie przyrody, dlatego należy poruszać się wyłącznie po wyznaczonych szlakach.
Źródło ryc. mapy.com/pl (ze zmianami)
Edukacja przyrodnicza
Z przebiegiem szlaków turystycznych pokrywa się ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza na Baranią Górę, która prowadzi doliną Czarnej Wisełki na szczyt Baraniej Góry, a następnie wraca doliną Białej Wisełki do Wisły Czarne (Klimek 2000; www.wisla.pl). W dolinach tych występują liczne progi wodospadowe (rycina pkt. 3), grupy progów wodospadowych (4), małe progi (5), rynny erozyjne i płaszczyzny ześlizgowe (6).
Źródło ryc. Z. Alexandrowicz (1976, ze zmianami)
Dolina Czarnej Wisełki
W dolinie Czarnej Wisełki występują górnokredowe utwory fliszowe serii śląskiej, reprezentowane wyłącznie przez dolne warstwy istebniańskie (por. CRGP). Piaskowce i zlepieńce mają spoiwo żelaziste, a pomiędzy ich ławicami często występują wkładki czarnych łupków i debryty kohezyjne – osady czarnego „błota” skalnego. Wody Czarnej Wisełki różnią się od większości beskidzkich potoków. Charakteryzują się wysokim stężeniem żelaza, glinu oraz substancji organicznych (swiatwody.blog). Wszystko to sprawia, że często mają rdzawą barwę.
Fot. R. Chybiorz / 2017-09
Muzeum i Izba Leśna
Wędrując szlakiem wzdłuż Czarnej Wisełki, warto odwiedzić Muzeum Turystyki Beskidu Śląskiego (na zdjęciu) oraz Izbę Leśną na Przysłupiu. Obiekty te, położone w pobliżu schroniska górskiego PTTK Barania Góra – Przysłop, przybliżają historię turystyki i gospodarki leśnej w regionie.
Źródło fot. wisla.pl
Wieża widokowa
Na szczycie Baraniej Góry, przy dobrej pogodzie, warto wejść na wieżę widokową, z której rozciąga się panorama 360 stopni.
Źródło fot. wisla.pl
Źródła Wisły
Oznaczone w terenie umowne źródła Czarnej Wisełki – tzw. Wykapy Czarnej Wisełki im. W. Pola i H. Łobarzewskiego – oraz Białej Wisełki – tzw. Wantule im. L. Zejsznera – są objęte ochroną i położone poza dostępnymi szlakami turystycznymi. Dlatego 29 kwietnia 2026 roku, na terenie rezerwatu Barania Góra, odsłonięto tablicę informacyjną wskazującą symboliczny obszar źródliskowy rzeki Wisły. Tablica znajduje się przy niebieskim szlaku turystycznym.
Źródło ryc. gov.pl/web/rdos-katowice/
Dolina Białej Wisełki
W dolinie Białej Wisełki występują górnokredowe utwory fliszowe serii śląskiej, reprezentowane przez górne warstwy godulskie oraz dolne warstwy istebniańskie (Strzeboński 2021, 2022). W potoku Wątrobny, powyżej skalnych Wrót Kubisza, rozwinięty jest zespół 25 schodowych progów wodospadowych. Najwyższe z nich — Kaskady Rodła — mają wysokość 3,5 oraz 5 metrów (zobacz też CRGP).
Źródło fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Kaskady Rodła
Geostanowisko „Kaskady Rodła” to jeden z najcenniejszych obiektów geoturystycznych Beskidu Zachodniego — oznaczony jako punkt 21 na ścieżce przyrodniczo-dydaktycznej. Zaprezentowana rycina przedstawia fragment projektu tablicy informacyjnej dotyczącej geostanowiska „Kaskady Rodła u źródeł Wisły”.
Źródło ryc. Strzeboński, Słomka (2007)
Skały grzybowe
Nad doliną Białej Wisełki znajduje się pomnik przyrody Skały Grzybowe (punkt 24 ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej). Skałki budują głównie skały piaskowcowo-zlepieńcowe, zaliczane do spągowej części piaskowców istebniańskich dolnych. Wiek ich powstawania określany jest na około 83,5 mln lat temu. W korycie cieku występują piaskowce i łupki mułowcowe warstw godulskich górnych (Strzeboński 2012).
Źródło fot. daniel3ttt.bikestats.pl
Centrum Edukacji Ekologicznej
W Wiśle, przy ul. Wyzwolenia 67, znajduje się Centrum Edukacji Ekologicznej. W jego ogrodach edukacyjnych można zobaczyć m.in. geoogródek z ekspozycją skał charakterystycznych dla regionu.
Źródło fot. cee.wisla.pl
Ekspozycja o rzece Wiśle
W centrum Wisły, przy ul. Bulwar Księżycowy, znajduje się plenerowa ekspozycja prezentująca rzekę Wisłę od źródeł aż do ujścia do Morza Bałtyckiego. Składa się ona z 35 tablic zawierających fotografie i opisy.
Źródło fot. wisla.pl