Masyw Pilska
Pilsko (1557 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Grupy Pilska, położony w całości po stronie słowackiej. Jest drugim po Babiej Górze najwyższym szczytem Beskidu Żywiecko-Orawskiego. Przez grzbiet masywu przebiegają granica polsko-słowacka oraz Wielki Europejski Dział Wodny, oddzielający zlewnie Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. W grzbiecie granicznym znajduje się Góra Pięciu Kopców (1543,55 m n.p.m.) – najwyższy punkt terenowy województwa śląskiego.
Walory przyrodnicze i krajobrazowe masywu Pilska wyróżniają się na tle Beskidów Zachodnich, co podkreśla również literatura geograficzna (Łajczak 2011, 2015).
Ryszard Chybiorz / 06.06.2026 / Ostatnia aktualizacja 02.09.2026.
Zagospodarowanie turystyczne
Polska część Pilska położona jest w gminie Jeleśnia, na terenie wsi Sopotnia Wielka, Krzyżowa oraz Korbielów. W ostatniej miejscowości działa Ośrodek Narciarski Pilsko, którego wyciągi narciarskie sięgają do wysokości około 1500 m. Przez analizowany obszar prowadzi kilka pieszych szlaków turystycznych (hasajacezajace.com).
Źródło ryc. mapy.com/pl (ze zmianami)
Ochrona przyrody
Polska część Pilska znajduje się w granicach Żywieckiego Parku Krajobrazowego i obszarów natura 2000 (OSO i SOO "Beskid Żywiecki"). Szczytową część masywu Pilska zajmuje „Rezerwat przyrody Pilsko”. Natomiast Hala Miziowa, Cebulowa oraz Kamieniańska chronione są jako użytki ekologiczne (CRFOP).
Źródło fot. zuziawdrodze.blogspot.com
Przekrój geologiczny
Przekrój geologiczny przez polską stronę Pilska (za Wójcik 2018. Szczegółowa mapa geologiczna Polski, arkusz Jeleśnia. PIG-PIB Warszawa).
Źródło ryc. geologia.pgi.gov.pl/mapy (ze zmianami)
Walory przyrodnicze
Najatrakcyjniejsze walory środowiska abiotycznego w polskiej części Pilska są opisane w publikacjach A. Łajczaka (1996, 2011, 2015).
Źródło ryc. Łajczak (2011)
Góra Pięciu Kopców
Grupa Pilska sąsiaduje od zachodu z Grupą Wielkiej Raczy, a od wschodu z Grupą Babiej Góry. W północnej części masywu Pilska wznosi się Góra Pięciu Kopców (1543,55 m n.p.m., słupek graniczny na zdjęciu), będąca najwyższym punktem województwa śląskiego. Wierzchowina masywu zbudowana jest z eoceńskich piaskowców magurskich.
Źródło fot. zuziawdrodze.blogspot.com
Rezerwat Pilsko
Warstwy (piaskowce) magurskie w rezerwie przyrody Pilsko, na Perci Zbójnickiej.
Źródło fot. trasynawczasy.pl
Hala Miziowa
Celem ochrony użytku ekologicznego „Hala Miziowa” jest zachowanie, ze względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych, ekosystemu torfowiskowego wraz ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin (CRFOP). Na polanie znajdują się też źródła potoku Szczyrbok (Kamienny), położone na wysokości około 1300 m n.p.m.
Źródło fot. FB Hala Miziowa
Hala Miziowa
Hala Miziowa jest również świetnym miejscem widokowym, z którego można podziwiać rozległe panoramy Beskidów.
Źródło fot. zuziawdrodze.blogspot.com
Grzbiet Skałka
Grzbiet Skałka nad Cebulowym Potokiem jest jednym z ciekawszych geologicznie miejsc w rejonie Pilska. Znajduje się tu ściana skalna zbudowana z piaskowca magurskiego, rów grzbietowy o genezie osuwiskowej oraz niewielka jaskinia o założeniu tektonicznym (Dmytrowski, Dmytrowska 2009).
Źródło fot. zuziawdrodze.blogspot.com
Potok Szczyrbok
W obrębie północnego skłonu Pilska występują trzy głębokie doliny: Cebulowego Potoku, Buczynki i Szczyrboka (zwanej też doliną Kamiennej), o głębokości osiągającej 300-400 m. W wielu odcinkach potoki mają skalne koryto, a najpiękniej wykształcone miniaturowe wodospady występują w korycie Potoku Szczyrbok powyżej mostku przy Kompleksie Pilsko Jontek w Korbielowie-Kamiennej (Łajczak 2011).
Źródło fot. przewodnik-beskidy.pl
Wodospad w Sopotni Wielkiej
Wodospad w Sopotni Wielkiej jest największym wodospadem w polskich Beskidach. Jest to wodospad ześlizgowy, konsekwentny względem upadu grubej ławicy piaskowca magurskiego. Powierzchnia ześlizgu ma 20 m długości i 14 m szerokości; wysokość progu wynosi około 10 m, a u jego podstawy kocioł eworsyjny jest pogłębiony do 5 m (Z. Alexandrowicz 1997; zobacz też CRGP). Ze względu na swoje walory objęty jest ochroną jako pomnik przyrody nieożywionej (CRFOP).
Fot. R. Chybiorz / 2009-08
Wodospad w Korbielowie
Wodospad Św. Trójcy na potoku Glinna w Korbielowie Dolnym ma próg wodospadowy o wysokości 3 m i jest założony na poziomo leżącej ławicy piaskowca. Jego krawędź wyznacza uskok. Kocioł eworsyjny i rynna znajdują się w strefie zdyslokowanej o biegu warstw zgodnym z nurtem potoku (Z. Alexandrowicz 1997).
Fot. R. Chybiorz / 2009-08