Rezerwat przyrody Góra Zborów
W województwie śląskim znajduje się 71 rezerwatów przyrody: 58 leśnych, 4 przyrody nieożywionej (Szachownica, Zielona Góra, Góra Zborów i Kuźnie), 3 florystyczne (Lasek Miejski nad Puńcówką, Ochojec i Muńcoł), 2 faunistyczne (Żubrowisko i Wisła), 2 wodne (Dolina Żabnika i Łężczok), 1 leśno-krajobrazowy (Smoleń) oraz 1 torfowiskowy (Rotuz). 36 rezerwatów – jest udostępnionych dla ruchu turystycznego (RDOŚ w Katowicach, stan na 10 października 2026 r.).
Rezerwat przyrody nieożywionej „Góra Zborów” utworzono 30 sierpnia 1957 r. w celu zachowania – ze względów naukowych i krajobrazowych – licznych skał wapiennych tworzących najbardziej malowniczą grupę ostańców na Wyżynie Częstochowskiej. Rezerwat jest udostępniony do ruchu turystycznego, m.in. po wyznaczonych szlakach pieszych i w miejscach przeznaczonych do wspinaczki. Na jego terenie znajduje się również Jaskinia Głęboka, jedyna jaskinia w rezerwatach przyrody województwa śląskiego udostępniona do zwiedzania. Aktualne informacje o rezerwacie dostępne są na stronie Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury w Podlesicach.
Ryszard Chybiorz / 11.11.2019 / Ostatnia aktualizacja 10.10.2026.
Rezerwaty przyrody
Ciekawe elementy przyrody nieożywionej występują nie tylko w rezerwatach przyrody nieożywionej, lecz także w innych rodzajach rezerwatów. Spośród nich 21 udostępniono do ruchu turystycznego, jednak szlaki nie zawsze prowadzą do interesujących obiektów geologicznych, geomorfologicznych czy wodnych, czego przykładem są rezerwaty „Barania Góra” i „Żubrowisko”.
Ryc. R. Chybiorz / 2026-08
Rezerwat Góra Zborów
Rezerwat leży na Wyżynie Częstochowskiej, w paśmie Skał Kroczyckich. Obejmuje dwa wapienne wzgórza: Górę Zborów (467,5 m n.p.m.), zwaną także Berkową Górą, oraz położony na północny wschód Kołoczek (Kołaczyk), o wysokości około 436 m n.p.m.
Ryc. R. Chybiorz / 2020-09
Rezerwat Góra Zborów
Rezerwat przyrody Góra Zborów położony jest w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce. Znajduje się w całości w obszarze Natura 2000 „Ostoja Kroczycka” oraz na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd (zob. CRFOP).
Ryc. R. Chybiorz / 2021-09
Rezerwat Góra Zborów
Na pierwszym planie Góra Zborów z kulminacją Kruczych Skał (po lewej), w głębi wzgórze Kołoczka (po prawej).
Źródło fot. www.jurazlotuptaka.pl.
Rezerwat Góra Zborów
Skały Góry Zborów i Góry Kołoczek.
Źródło ryc. J. Opioła / pl.wikipedia.org
Rezerwat Góra Zborów
Gdzie dojechać? Na parking Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury (CDPiKJ) przy ul. Jaskiniowej 41 w Podlesicach (GPS: 50.573479, 19.522540), po prawej stronie drogi wojewódzkiej nr 792 jadąc z Żarek w kierunku Kroczyc. W Centrum znajduje się m.in. wystawa geologiczna; organizowane są także giełdy minerałów i skamieniałości.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Naprzeciwko parkingu przy CDPiKJ znajduje się wejście na ścieżkę dydaktyczną oraz czarny szlak pieszy.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Za bramą rezerwatu znajduje się lapidarium – plenerowa wystawa typowych skał Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Każdą skałę w lapidarium opisano na dużej tablicy informacyjnej.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Powyżej lapidarium, w masywie Kruczych Skał (Dwoista, Grań nad Kamieniołomem, Kruk), znajduje się wejście do udostępnionej do zwiedzania Jaskini Głębokiej (przystanek 3). Zob. Galeria > Jaskinia Głęboka w Podlesicach.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Na Górze Zborów, u podnóża skały Sadek (przystanki 4 i 5), od drugiej połowy XIX wieku do lat 50. XX wieku prowadzono wydobycie kalcytu, zwanego szpatem, wykorzystywanego w przemyśle szklarskim. Eksploatację tę określano mianem szpaciarstwa.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Rezerwat Góra Zborów stanowi znakomity punkt widokowy oraz popularny rejon wspinaczkowy. Mapy, szkice i opisy skał można znaleźć w przewodnikach wspinaczkowych.
Fot. R. Kowalik
Rezerwat Góra Zborów
Ostańce skalne Kołoczka w latach 40. XX wieku.
Źródło fot. M. Ohly (1948)
Rezerwat Góra Zborów
Na wzgórzu Kołoczek znajduje się nieudostępniona turystycznie Jaskinia Berkowa. Więcej informacji o jaskiniach można znaleźć w bazie Jaskinie Polski, prowadzonej przez PIG-PIB.
Źródło fot. J. Opioła / pl.wikipedia.org
Rezerwat Góra Zborów
W czasie II wojny światowej rejon Góry Zborów był miejscem walk partyzanckich. Upamiętnia je pamiątkowa tablica umieszczona na Skale z Tablicą, którą można zobaczyć z trasy ścieżki przyrodniczej.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03
Rezerwat Góra Zborów
Z miejsca, w którym ścieżka dydaktyczna oraz czerwony Szlak Orlich Gniazd i zielony Szlak Rzędkowicki dochodzą do drogi wojewódzkiej nr 792 (przystanek 7), dobrze widoczna jest rzeźba masywu Góry Zborów, wznoszącego się około 90 m ponad otaczający teren. Drogą Kroczyce–Żarki przebiegają znakowane szlaki rowerowe.
Fot. R. Chybiorz / 2017-03